(Rifampin)
1. دسته‌بندی دارویی:

آنتی‌بیوتیک از گروه ریفامایسین‌ها.

دارای اثر باکتریوساید با طیف وسیع است و به‌طور خاص برای درمان سل و عفونت‌های ناشی از مایکوباکتریوم کاربرد دارد.

2. مکانیسم عمل:

ریفامپین با اتصال به زیرواحد بتا RNA پلی‌مراز وابسته به DNA در باکتری‌ها، سنتز RNA را مهار می‌کند.

این مکانیسم منحصراً بر روی باکتری‌ها تأثیر دارد و در سلول‌های انسانی تأثیری نمی‌گذارد.

3. فارماکواکینتیک:

جذب: پس از تجویز خوراکی به خوبی جذب می‌شود؛ غذا ممکن است جذب آن را کاهش دهد.

توزیع: به اکثر بافت‌ها و مایعات بدن (از جمله CSF در صورت التهاب) نفوذ می‌کند.

متابولیسم: عمدتاً در کبد از طریق سیستم CYP450 متابولیزه می‌شود.

دفع: از طریق صفرا و ادرار دفع می‌شود.

نیمه‌عمر: حدود 3 تا 4 ساعت (ممکن است با مصرف مکرر کوتاه‌تر شود؛ زیرا ریفامپین به عنوان القاکننده آنزیم عمل می‌کند).

4. طیف اثر:

مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (TB): درمان خط اول.

مایکوباکتریوم لپره: در درمان جذاب همراه با سایر داروها کاربرد دارد.

عفونت‌های گرم مثبت و منفی: شامل MRSA و نایسریا مننژیتیدیس (برای پیشگیری از مننژیت).

ارگانیسم‌های غیرمعمول: مانند بروسلا و لژیونلا.

5. موارد مصرف بالینی:
1. سل (TB):

به عنوان بخشی از رژیم درمان چند دارویی معمولاً با ایزونیازید، پیرازینامید و اتامبوتول.

2. پیشگیری از مننژیت مننگوکوکی:

در افراد در تماس نزدیک با بیماران مبتلا به نایسریا مننژیتیدیس.

3. جذاب (Leprosy):

به عنوان بخشی از درمان ترکیبی چند دارویی.

4. اندوکاردیت استافیلوکوکی:

معمولاً همراه با سایر آنتی‌بیوتیک‌ها درمان می‌شود.

5. عفونت‌های مقاوم:

به‌ویژه MRSA و استافیلوکوک‌های مقاوم دیگر.

6. بروسلوزیس (تب مالت):

به عنوان بخشی از رژیم درمانی ترکیبی (معمولاً با داکسی‌سایکلین).

در موارد پیچیده‌تر یا عود بیماری ممکن است با آمینوکلیکوزیدها (جنتامایسین یا استرپتومایسین) ترکیب شود.

6. عوارض جانبی:

عوارض شایع:

تهوع

استفراغ

اسهال

درد شکمی

رنگ‌آمیزی:

تغییر رنگ ادرار، اشک، بزاق و عرق به رنگ نارنجی-قرمز (غیرمضر).

سمیت کبدی:

افزایش آنزیم‌های کبدی و احتمال هپاتیت (خطر در بیماران با نارسایی کبدی یا مصرف الکل).

واکنش‌های حساسیتی:

تب

بثورات پوستی

آنژیوادم

سندرم شبه آنفلوآنزا:

ممکن است در بیماران تحت درمان به صورت متناوب مشاهده شود.
---
7. تداخلات دارویی:

ریفامپین القاکننده قوی سیستم CYP450 است و متابولیسم بسیاری از داروها را تسریع می‌کند.

داروهای تحت تأثیر شامل:

ضدبارداری‌های خوراکی

ضد انعقادهای خوراکی

کورتیکواستروئیدها

ضدویروس‌ها (مانند مهارکننده‌های پروتئاز در HIV)

8. منع مصرف:

1. نارسایی شدید کبدی.

2. در صورت وجود آلرژی شناخته‌شده به ریفامپین.

9. نکات بالینی:

1. ریفامپین نباید به تنهایی برای درمان سل استفاده شود؛ خطر مقاومت دارویی وجود دارد.

2. بیماران باید از تغییر رنگ مایعات بدن آگاه باشند و برای جلوگیری از آسیب به لنزهای تماسی از آن‌ها استفاده نکنند.

3. مانیتورینگ منظم عملکرد کبد در طول درمان الزامی است.

عوارض ریفامپین در بارداری و شیردهی:

1. بارداری:

رده بارداری: ریفامپین در دسته‌بندی بارداری C قرار دارد. این به معنای آن است که مطالعات انسانی نشان داده‌اند که این دارو ممکن است خطراتی برای جنین داشته باشد، اما در برخی موارد مزایای درمانی می‌تواند خطرات را توجیه کند.

خطرات:

احتمال ایجاد هیپرتروفی (افزایش اندازه جنین) در برخی موارد.

احتمال تولد نوزاد نارس.

احتمال ایجاد عوارض کبدی در مادر، که می‌تواند بر روی جنین تأثیر بگذارد.

عوارض:

مسمومیت کبدی ناشی از تغییر در متابولیسم دارو.

افزایش احتمال زایمان زودرس.

خطر انتقال بیماری مادر به جنین در صورت مصرف نادرست یا بدون نظارت.

اگر ممکن باشد، درمان‌های جایگزین باید بررسی شوند.

2. شیردهی:
تراکم در شیر مادر: ریفامپین به شیر مادر منتقل می‌شود، اما در مقادیر پایین.

خطرات برای نوزاد:

احتمال مسمومیت ناشی از مصرف ریفامپین در نوزاد.

تغییرات در رنگ مایعات بدن مادر (مثل ادرار نارنجی-قرمز) می‌تواند بر تصور مادر در دوران شیردهی تأثیر بگذارد.

عوارض:

مسمومیت کبدی در نوزاد در صورت مقادیر قابل توجه دارو.

احتمال عوارض دستگاه گوارش در نوزاد، مانند اسهال و کاهش وزن.

در صورت مصرف، بررسی مداوم نوزاد برای علائم مسمومیت ضروری است.