Water Deprivation Test

یک آزمایش تشخیصی برای ارزیابی عملکرد هورمون ضد ادرار (ADH یا وازوپرسین) و توانایی کلیه‌ها در تمرکز ادرار است. این تست معمولاً در کودکان برای تشخیص دیابت بی‌مزه (Diabetes Insipidus) و افتراق آن از سایر اختلالات تعادل آب و الکترولیت، مانند پُر‌نوشی اولیه (Primary Polydipsia)، انجام می‌شود.
هدف از انجام تست
1. بررسی توانایی بدن در غلیظ کردن ادرار در شرایط کم‌آبی.
2. تمایز بین:
دیابت بی‌مزه مرکزی (ناشی از نقص در تولید یا ترشح ADH).
دیابت بی‌مزه نفروژنیک (ناشی از مقاومت کلیه‌ها به ADH).
پرنوشی اولیه (مصرف بیش از حد آب به صورت رفتاری یا روانی).
مراحل انجام تست محرومیت از آب
1. آمادگی قبل از تست:
بیمار باید شب قبل مایعات معمولی مصرف کند و ناشتا نباشد.
در موارد خاص، ممکن است مصرف داروهایی که بر تعادل آب و ADH تأثیر می‌گذارند، متوقف شود
2. مرحله اول: شروع محرومیت از آب
کودک از مصرف مایعات منع می‌شود.
بیمار تحت نظارت دقیق پزشکی قرار می‌گیرد تا از عوارض احتمالی کم‌آبی جلوگیری شود.
3. اندازه‌گیری‌های متوالی:
در فواصل زمانی منظم (معمولاً هر 1-2 ساعت):
وزن بدن اندازه‌گیری می‌شود.
حجم و غلظت ادرار بررسی می‌شود (اسمولالیته و وزن مخصوص ادرار).
غلظت سدیم و اسمولالیته سرم اندازه‌گیری می‌شود.
4. مرحله پایانی:
زمانی که کاهش وزن بدن به 3-5 درصد رسید یا علائم کم‌آبی ظاهر شد (مانند خشکی دهان یا بی‌حالی شدید)، آزمایش متوقف می‌شود.
در این مرحله، ممکن است وازوپرسین مصنوعی (دسموپرسین) به صورت تزریقی یا خوراکی داده شود تا پاسخ کلیه به ADH بررسی شود.
نتایج آزمایش و تفسیر آن
1. دیابت بی‌مزه مرکزی:
ادرار غلیظ نمی‌شود (اسمولالیته پایین باقی می‌ماند).
پس از تجویز دسموپرسین، غلظت ادرار به طور قابل توجهی افزایش می‌یابد.
2. دیابت بی‌مزه نفروژنیک:
ادرار همچنان غلیظ نمی‌شود، حتی پس از تجویز دسموپرسین (مقاومت کلیه‌ها به ADH).
3. پرنوشی اولیه:
ادرار به تدریج غلیظ می‌شود و اسمولالیته سرم به حد طبیعی نزدیک است.
نکات مهم و مراقبتی
این آزمایش در کودکان باید تحت نظارت دقیق پزشکی انجام شود، زیرا کم‌آبی می‌تواند خطرناک باشد.
در صورت بروز علائم شدید کم‌آبی (مانند خواب‌آلودگی، کاهش فشار خون، یا افزایش ضربان قلب)، تست بلافاصله متوقف می‌شود.
محدودیت‌ها و عوارض احتمالی
کم‌آبی بیش از حد.
سردرد، سرگیجه، یا بی‌حالی.
نوسانات شدید سدیم خون (هایپوناترمی یا هایپرناترمی).