(Streptomycin)
---
1. دسته‌بندی دارویی:
نوع: آنتی‌بیوتیک آمینوگلیکوزیدی
اثربخشی: دارای اثر باکتریوسید بر بسیاری از باکتری‌های گرم منفی و مایکوباکتریوم توبرکلوزیس (عامل سل)
---
2. مکانیسم عمل:
استرپتومایسین با اتصال به زیرواحد 30S ریبوزوم در باکتری‌ها، سنتز پروتئین را مهار می‌کند.
این اتصال باعث اختلال در ترجمه mRNA شده و در نتیجه باکتری نمی‌تواند پروتئین‌های ضروری برای رشد را تولید کند.
---
3. فارماکواکینتیک:
1. جذب:
استرپتومایسین فقط به صورت تزریقی جذب می‌شود.
جذب خوراکی ندارد.
2. توزیع:
به خوبی در مایعات بدن مانند مایع نخاعی نفوذ نمی‌کند، مگر در صورت التهاب مننژ.
3. متابولیسم:
در کبد متابولیزه نمی‌شود و عمدتاً به صورت دست‌نخورده از طریق کلیه دفع می‌شود.
4. دفع:
از طریق کلیه‌ها دفع می‌شود.
5. نیمه‌عمر:
حدود 2 تا 3 ساعت.
---
4. طیف اثر:
1. مایکوباکتریوم توبرکلوزیس:
درمان خط اول در سل (Tuberculosis)
2. مایکوباکتریوم لپره:
درمان جذام (Leprosy)
3. باکتری‌های گرم منفی:
اثر ضدباکتری در عفونت‌های ناشی از باکتری‌های مقاوم
---
5. موارد مصرف بالینی:
1. سل (Tuberculosis)
جزو رژیم درمان چند دارویی شامل ایزونیازید، پیرازینامید و ریفامپین
2. مننژیت ناشی از باکتری‌های گرم منفی:
درمان عفونت‌های مننژیت ناشی از باکتری‌های حساس
3. جذب مننژیت و جذام (Leprosy):
درمان چند دارویی برای جذام
4. عفونت‌های ناشی از باکتری‌های مقاوم:
مؤثر در درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌های مقاوم به درمان‌های دیگر
---
6. عوارض جانبی:
1. مسمومیت کلیوی:
تجمع دارو در بدن و آسیب به کلیه‌ها (به‌خصوص در بیماران با نارسایی کلیوی)
2. آسیب گوش:
خطر سمیت حلزونی و ونزوزی در دوزهای بالا یا درمان طولانی مدت
3. سرگیجه و گیجی:
اثر بر دستگاه عصبی داخلی
4. التهاب محل تزریق:
التهاب ممکن است در محل تزریق ایجاد شود.
---
7. تداخلات دارویی:
1. ترکیب با دیگر آمینوگلیکوزیدها:
می‌تواند خطر مسمومیت کلیوی را افزایش دهد.
2. اثرات مهاری در سنتز پروتئینی:**
ممکن است با داروهای دیگر تداخل ایجاد کند.
---
8. منع مصرف:
1. در بیماران با نارسایی شدید کلیوی.. در صورتی که سابقه آسیب ناشی از درمان با آمینوگلیکوزیدها وجود دارد.
---
9. نکات بالینی:
1. نظارت بر عملکرد کلیوی:
بررسی منظم عملکرد کلیوی قبل و در طول درمان ضروری است.
2. مانیتورینگ شنوایی:
به دلیل احتمال اثر بر حلزونی گوش، بررسی منظم شنوایی ضروری است.
3. تزریق صحیح:
باید به صورت عضلانی (IM) در عضلات مناسب و با دقت صورت گیرد.
---
10. مصرف در بارداری و شیردهی:
بارداری:
1.ناشنوایی:
استرپتومایسین می‌تواند از طریق اثرات سمی بر روی عصب شنوایی، باعث ناشنوایی در جنین شود.
این عارضه دائمی و برگشت‌ناپذیر است.
2. مسائل کلیوی:
اثرات سمی بر کلیه جنین و احتمال نقص در عملکرد کلیه.
3. نارسایی تولد:
مصرف این دارو با خطر تولد نوزاد نارس مرتبط است.
4. اختلالات دیگر:
احتمال ایجاد نقایص در ساختار فیزیکی جنین.
شیردهی:
استرپتومایسین به شیر مادر ترشح می‌شود و ممکن است بر نوزاد تأثیر منفی بگذارد.
---
استرپتومایسین یک آنتی‌بیوتیک مؤثر در درمان سل و جذام و عفونت‌های ناشی از باکتری‌های مقاوم و باکتری‌های گرم منفی است. با این حال، به دلیل خطرات احتمالی مسمومیت کلیوی و آسیب شنوایی، نیاز به نظارت دقیق در طول درمان دارد. استفاده از این دارو در بارداری و شیردهی با احتیاط و تنها در صورت ضرورت توصیه می‌شود.