(Aminoglycosides)

آمینوگلیکوزیدها گروهی از آنتی‌بیوتیک‌های مؤثر با طیف وسیع هستند که برای درمان عفونت‌های باکتریایی استفاده می‌شوند. این داروها اثر باکتریوسیدیک دارند، به این معنا که باکتری‌ها را از بین می‌برند.
---
1. دسته‌بندی دارویی:

آمینوگلیکوزیدها در دسته آنتی‌بیوتیک‌ها قرار می‌گیرند و عمدتاً علیه باکتری‌های گرم منفی مؤثر هستند.
---
2. مکانیسم عمل:
آمینوگلیکوزیدها با اتصال به زیرواحد 30S ریبوزوم باکتری باعث اختلال در سنتز پروتئین در باکتری‌ها می‌شوند. این باعث تولید پروتئین‌های معیوب در باکتری‌ها شده و در نهایت منجر به مرگ باکتری می‌شود.
اختلال در خوانش RNA: اتصال به زیرواحد 30S باعث خطای خوانش در انتقال کدهای RNA و تولید پروتئین‌های ناقص می‌شود.
اثر باکتریوسیدیک: به دلیل تأثیر بر سنتز پروتئین، باکتری‌ها نمی‌توانند به فعالیت خود ادامه دهند.
---
3. طیف اثر:
آمینوگلیکوزیدها به طور عمده علیه باکتری‌های گرم منفی هوازی مؤثرند، مانند:
اشریشیا کلی (E. coli)
سالمونلا (Salmonella)
سودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa)
کلبسیلا (Klebsiella)
هلیکوباکتر پیلوری (Helicobacter pylori)
---
4. داروهای رایج در دسته آمینوگلیکوزیدها:
استرپتومایسین (Streptomycin): درمان سل و عفونت‌های دیگر
جنتامایسین (Gentamicin): درمان عفونت‌های ناشی از باکتری‌های گرم منفی
توبرامایسین (Tobramycin): استفاده در درمان عفونت‌های چشمی و عفونت‌های دستگاه تنفسی
آمیکاسین (Amikacin): درمان عفونت‌های شدید مقاوم
نئومایسین (Neomycin): مصرف خوراکی برای کاهش باکتری‌ها در روده قبل از جراحی
---
5. فارماکوکینتیک:
جذب: اکثر آمینوگلیکوزیدها به دلیل غلظت پایین در دستگاه گوارش، به صورت خوراکی جذب نمی‌شوند و معمولاً به صورت تزریقی تجویز می‌شوند.
توزیع: در مایعات خارج سلولی توزیع می‌شوند و به خوبی به بافت‌ها نفوذ نمی‌کنند.
متابولیسم: در کبد متابولیزه نمی‌شوند؛ دفع آن‌ها عمدتاً از طریق کلیه صورت می‌گیرد.
دفع: از طریق کلیه به سرعت دفع می‌شوند.
---
6. موارد مصرف بالینی:
1. درمان عفونت‌های دستگاه ادراری: ناشی از باکتری‌های گرم منفی
2. درمان اندوکاردیت: به عنوان بخشی از رژیم درمانی با پنی سیلین
3. درمان عفونت‌های ناشی از سودوموناس آئروژینوزا (Pseudomonas aeruginosa)
4.درمان عفونت‌های ناشی از کلبسیلا (Klebsiella)
5. درمان سل (TB): با استرپتومایسین
6. درمان عفونت‌های باکتریایی مقاوم: مانند عفونت‌های ناشی از Klebsiella و دیگر باکتری‌های مقاوم
---
7. عوارض جانبی:
1. سمیت کلیوی: آمینوگلیکوزیدها می‌توانند به کلیه‌ها آسیب برسانند.
2. سمیت حلزونی: می‌تواند منجر به کم‌شنوایی دائمی شود.
3. فلج عصبی: در مواردی که دوز دارو بالا باشد.
4. تداخلات دارویی: ممکن است با داروهایی که بر عملکرد کلیه اثر دارند تداخل کنند.
---
8. منع مصرف:
1. نارسایی کلیوی: به دلیل متابولیسم و دفع از طریق کلیه‌ها.
2. کم‌شنوایی یا آسیب حلزونی: استفاده از آمینوگلیکوزیدها در این بیماران خطرناک است.
---
9. نکات بالینی:
. مراقبت از سطح خونی دارو: مانیتورینگ سطح خونی برای جلوگیری از سمیت.
2. دقت در مصرف با دیگر داروها: از آنجا که خطر تداخلات وجود دارد.
3. مانیتورینگ عملکرد کلیه: برای پیشگیری از عوارض جانبی ناشی از سمیت کلیوی.
---
آمینوگلیکوزیدها به دلیل اثرات قوی ضد باکتریایی و طیف اثر وسیع، در درمان بسیاری از عفونت‌های باکتریایی به کار می‌روند، اما به دلیل عوارض جانبی قابل توجه باید با دقت و تحت نظارت دقیق تجویز شوند.